Το Στίγμα της Μεσογειακής Αναιμίας στην Κύπρο

Κατά τις δεκαετίες του 70, 80 ακόμα και 90, ο όρος “στίγμα” είχε επικρατήσει στην κοινωνία ως χαρακτηρισμός, για τα άτομα που ήταν φορείς της ασθένειας.

Το μεγάλο ποσοστό φορέων στην Κύπρο, το οποίο ξεπερνά το 14% του πληθυσμού, είχε οδηγήσει την πολιτεία στην εξεύρεση τρόπων περιορισμού των γεννήσεων, ενδεχομένως για να είναι εφικτή η κάλυψη των μεταγγίσεων με αίμα, όσο το δυνατόν μικρότερης ομάδας ασθενών με θαλασσαιμία, όπως επίσης και για να μπορεί το σύστημα υγείας της χώρας να αντέξει οικονομικά την συνεχή παρακολούθηση και θεραπεία της νόσου.

Ένας από τους κύριους τρόπους για περιορισμό των γεννήσεων ήταν η αποτροπή τέλεσης γάμων μεταξύ ατόμων που ήταν φορείς της ασθένειας, κάτι για στο οποίο βοήθησε και η Εκκλησία της Κύπρου η οποία έκανε απαραίτητο για την έκδοση άδειας γάμου την εκ των προτέρων εξασφάλιση ανάλυσης αίματος από τους μελλόνυμφους, ώστε να υπάρχει εξ αρχής η πληροφορία κατά πόσο οι μελλόνυμφοι ήταν φορείς της ασθένειας.

Θεωρητικά, η εκκλησία και η πολιτεία δεν απέτρεπαν την τέλεση γάμων μεταξύ ατόμων που ήταν φορείς της ασθένειας. Στην πράξη όμως, σε τέτοιες περιπτώσεις επιστρατεύονταν οι γονείς, οι παππούδες και οι συγγενείς που μπορούσαν να επηρεάσουν το ζευγάρι, με στόχο την ακύρωση τέλεσης του γάμου.

Κατά τις πιο πάνω δεκαετίες τα συνοικέσια ήταν πολύ διαδομένα, με αποτέλεσμα κατά την εξέταση της καταλληλότητας των συζύγων πριν γίνει η πρόταση για λογοδοσία να γίνεται αναφορά στο αν ο άντρας ή η κοπέλα ήταν φορείς της ασθένειας, ή πιο χαρακτηριστικά αν είχαν το “στίγμα” της μεσογειακής αναιμίας.

Πάντως δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις που το στίγμα αυτό περνούσε πολλές φορές από τον χαρακτηρισμό μιας ασθένειας στο κοινωνικό χαρακτηρισμό, οπόταν και τα άτομα με το στίγμα ήταν λιγότερο επιθυμητά για την δημιουργία οικογένειας.

Στις μέρες μας, αν και ο όρος χρησιμοποιείται μερικώς και παρόλο που για την εξασφάλιση άδειας γάμου είναι ακόμα αναγκαία η ανάλυση αίματος, δύσκολα αποτρέπονται τα ζευγάρια που είναι φορείς της ασθένειας στην ακύρωση της απόφασής τους για να έρθουν εις γάμο κοινωνία.